Wetenschappelijk onderbouwde, stoornisvrije methode waarin psycho-educatie, diagnostiek en gezinsbehandeling samenvallen, en het gezin zelf het herstelplan uitvoert.

BOAM-zelfdiagnostiek is ontwikkeld voor kinderen en jongeren tot 23 jaar met uiteenlopende psychische problemen. Het protocol van zeven sessies biedt een praktisch kader waarin diagnostiek, psycho-educatie en gezinsbehandeling samenvallen en elkaar versterken.

Door de praktische en gestructureerde opbouw is de methode direct toepasbaar binnen de specialistische ggz, jeugdhulp en andere organisaties die werken met kinderen, jongeren en gezinnen. De aanpak richt zich daarbij op het gezin als krachtigste bron van verandering.

Universele psycho-educatie

BOAM staat voor Basisbehoeften, Ordening, Autonomie en Meaning (zingeving). Deze pijlers vormen de basis van tien, speelse BOAM-modellen met universele psycho-educatie. Daarin komen wetenschappelijke inzichten uit de psychologie, neuropsychologie, pedagogiek en sociologie samen in één samenhangend raamwerk voor psychische processen, die worden uitgelegd aan de hand van een boom. Hierdoor wordt de kennis relatief eenvoudig te begrijpen, te onthouden en toe te passen.

Het gezin kan zo inzicht krijgen in o.a. psychische ontwikkeling, basisbehoeften, psychische processen, verstorende omstandigheden en overlevingspatronen.

De modellen zijn universeel toepasbaar op alle leeftijden, culturen, religies en identiteiten.

Samen een stoornisvrije persoons-, opvoed- en gezinsdiagnose stellen

De therapeut legt elk model uit aan het gezin, waarna gezamenlijk de diagnostische opdrachten worden gemaakt. Onder begeleiding van de therapeut wordt het BOAM-model toegepast; niet alleen op het kind of de jongere maar ook op de ouders en omgevingsfactoren.

Zo ontstaan stap-voor-stap drie diagnoses: een stoornisvrije persoonsdiagnose van het kind of de jongere, opvoeddiagnoses van de ouders en een gezinsdiagnose van de gezinsdynamie. Deze diagnoses zijn stoornisvrij en verklaren de problemen op een ontschuldigende manier.

Hulpmijdende jongeren komen vaak over de hulpverleningsdrempel door: hun eigen inbreng bij zelfdiagnostiek, de opvoeddiagnostiek van hun ouders en de praktische structuur van de sessies zonder ‘open’ gesprekken.

Behandeleffecten: relatieherstel en opvoedautonomie

Tijdens de gezamenlijke zelfdiagnostiek kunnen de gezinsleden beter leren reflecteren en communiceren, en kunnen de onderlinge relaties herstellen. Ze ontwikkelen meer zelfkennis en inlevingsvermogen. Dit kan de eigen oplossingsvermogens van het gezin activeren en de opvoedautonomie van ouders versterken. Zo ontstaat een goede basis voor het gezin om zelfstandig verder te werken aan het psychisch herstel van het kind of de jongere.

Als dagelijks aanwezige opvoeders, hechtingsfiguren en rolmodellen vormen ouders dan de grootste gamechangers bij de aanpak van de psychische problemen van hun kind of jongere.

Zelfstandig verder met het herstelplan

Op basis van de diagnoses wordt in de laatste sessie met elkaar een praktisch herstelplan opgesteld. Dit kan het gezin het komende half jaar thuis uitvoeren. Daarbij wordt van alle gezinsleden gevraagd om aanpassingen te doen, het eigen netwerk te betrekken en het gewenste psychisch herstel prioriteit te geven boven andere levensdoelen.

Doordat zijzelf de verklarende diagnoses gesteld hebben begrijpt het gezin waarom deze doelgerichte stappen nodig zijn en biedt het hen realistische hoop op verandering.

Mocht er toch nog vervolghulp nodig blijken dan kan dit meestal geboden worden met een kortdurend vervolg op de gezinsbegeleiding of opvoedondersteuning.

Goed voor het gezin, is goed voor de hulpverlening

Dat diagnostiek, psycho-educatie en gezinsbehandeling samenvallen activeert gezinnen vanaf de start en kan hun hulpverleningsperiode verkorten. Het inzetten op de opvoedautonomie van ouders kan kinderen en jongeren op een diepgaande en duurzame manier helpen, en minder afhankelijk maken van hulpverlening. Kortere trajecten en verminderde afhankelijkheid van hulp betekenen tegelijkertijd een ontlasting van onze jeugdhulpverlening.

Tijdens BOAM-zelfdiagnostiek krijgt het gezin universele psycho-educatie aan de hand van tien BOAM-modellen, waarin de psyche verbeeld wordt door een boom:

1 Het BOAM-ontwikkelmodel beschrijft het samenspel van nature en nurture binnen een gezonde psychische ontwikkeling. 2 Het BOAM-basismodel laat zien wat nodig is voor gezond psychisch functioneren. 3 Het BOAM-autonomiemodel zoomt in op de onbewuste informatieverwerking als basis voor de realiteitsbeleving, zelfregulatie, gedragstrategieën en de praktische en sociale vaardigheden. 4 Het BOAM-verstoringmodel geeft overzicht van de verschillende omstandigheden die de psychische ontwikkeling kunnen verstoren. 5 Het BOAM-gevolgmodel legt uit hoe een verstoring op de korte termijn psychische faalervaringen veroorzaakt en op de lange termijn een verstoord referentiekader van onszelf, anderen, de wereld en het leven en/of een onrijp zenuwstelsel. 6 Het BOAM-ordeningmodel toont hoe een verstoord referentiekader en/of onrijp zenuwstelsel kan leiden tot een verstoorde realiteitsbeleving. 7 Het BOAM-zelfbevestigingmodel maakt zichtbaar tot welke verzwakkende of negatieve cirkel dit kan leiden. 8 Het BOAM-gedragmodel brengt de reactieketen van instandhoudende en verergerende gedragspatronen in kaart die we kunnen ontwikkelen om verstorende omstandigheden te overleven. 9 Het BOAM-relatiemodel laat zien welke gevolgen deze gedragspatronen kunnen hebben voor onze relaties. 10 Het BOAM-herstelmodel toont tot slot uit welke wetmatige stappen psychisch herstel bestaat.

Overzicht van de tien BOAM-modellen